Page 164 - Demo

162Fillimi i shekullit XX ishte nj%u00eb maraton%u00eb e v%u00ebrtet%u00eb stilesh dhe rrymash artistike. Disa prej tyre zgjat%u00ebn si n%u00eb koh%u00eb, ashtu edhe n%u00eb ndikimin q%u00eb pat%u00ebn, nd%u00ebrsa disa t%u00eb tjera u shuan m%u00eb shpejt. Dy prej rrymave m%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme t%u00eb k%u00ebsaj periudhe ishin ekspresionizmi dhe fovizmi (fauves).Ekspresionizmi Ekspresionizmi ishte nj%u00eb nga l%u00ebvizjet e artit modern t%u00eb fillimshekullit XX q%u00eb fillimisht u p%u00ebrhap n%u00eb Gjermani n%u00eb poezi e piktur%u00eb. Subjekti trajtohej nga nj%u00eb k%u00ebndv%u00ebshtrim shum%u00eb personal dhe shp%u00ebrb%u00ebhej n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb mjaft t%u00eb dukshme p%u00ebr t%u00eb rritur sa m%u00eb shum%u00eb an%u00ebn emocionale t%u00eb vepr%u00ebs. Kjo l%u00ebvizje k%u00ebrkonte t%u00eb tregonte hapur gjendjen e brendshme dramatike t%u00eb njeriut modern, t%u00eb vet%u00ebdijsh%u00ebm p%u00ebr munges%u00ebn e vlerave shpirt%u00ebrore. N%u00eb piktur%u00eb kjo arrihej me thjesht%u00ebzimin e formave dhe me p%u00ebrdorimin e ngjyrave kontrastuese, teksa subjekti trajtohej m%u00eb shum%u00eb nga k%u00ebndv%u00ebshtrimi emocional dhe jo si%u00e7 ishte v%u00ebrtet n%u00eb bot%u00ebn reale. N%u00eb Gjermani, ekspresionist%u00ebt formuan grupimin %u201cUra%u201d (Die Brucke) q%u00eb donte t%u00eb thoshte nj%u00eb ur%u00eb drejt p%u00ebrvojave t%u00eb reja. P%u00ebrfaq%u00ebsuesit e ekspresionizmit jan%u00eb: Ernest Kirshner (Ernest Kirchner) (1880-1938), Erik Hekel (Erik Heckel) (1883-1970), Keti Kolvic (K%u00e4the Kollwitz) dhe m%u00eb von%u00eb Emil Nolde (1867-1956), Oto Muler (Otto Muller) (1874-1930) e Oto Diks (Otto Dix) (1891-1969), nd%u00ebrsa p%u00ebrtej kufijve u dalluan artist%u00eb si Mark Shagall (Marc Chagall), Oskar Kokoshka (Oscar Kokoschka) etj. Mes tyre dallohet dhe artisti norvegjez Eduard Myn%u00e7 (Edward Munch) (1863-1944), i cili p%u00ebrcolli me veprat e tij raportin e v%u00ebshtir%u00eb psikologjik mes qenieve njer%u00ebzore, si dhe dimensionin e tyre ekzistencial. Vepra e tij m%u00eb e famshme %u201cUl%u00ebrima%u201d %u00ebsht%u00eb edhe sot nj%u00eb nga imazhet m%u00eb t%u00eb famshme t%u00eb artit modern. Tek ekspresionist%u00ebt %u00ebsht%u00eb i duksh%u00ebm ndikimi i veprave t%u00eb Van Gogut dhe t%u00eb Gogenit.Fig. 1. Gustav Klimt, %u201cGjarp%u00ebrinj uji II%u201d, 1904, detajFig. 2. Vasili Kandiski, \Fig. 3. Ernst Ludvig Kirshner, Fig. 4. Oskar Kokoshka, \\ si ushtar\EKSPRESIONIZMI, FOVIST%u00cbT DHE SE%u00c7ESIONI VJENEZ25